Er ekki feitari gelti að flá?

Ég er verkfræðingur, en hef alla tíð fengist við tónlist í frítíma. Ég er því áhugamaður á því sviði, með þetta sérkennilega áhugamál – að semja tónlist, lög og texta. Ég er svo heppinn að hafa kynnst tónlistarfólki sem deilir þessum áhuga mínum og er jafnvel til í að hittast reglulega og æfa frumsamin lög og texta sem ég hef sett saman. Viðurkennt skal að þessi litli hópur kemur fram opinberlega endrum og sinnum. Ekki er það í ágóðaskyni heldur höfum við af þessu brölti nokkra skemmtun, og svo vel vill til að sama gildir jafnan um þá sem hlusta. Fáir vita þó af þessum tónlistarhópi og ég er ekki þekktur fyrir texta- eða lagasmíðar mínar. Af ástæðum sem hér á eftir verða raktar kemur sér best að fara hljótt með slíkt brölt, þegar að baki liggur ekki annað en hreinn og einlægur áhugi á að flytja frumsamda tónlist fyrir þá sem nenna að hlusta.

Víkur nú sögunni að samtökum sem heita STEF og segjast vera samtök 8.500 tónskálda, textahöfunda og annarra rétthafa og fara með umboð þeirra til að sjá um innheimtu fyrir opinberan flutning tónverka sinna. Ætla mætti að þessi samtök vilji hlúa að sköpun og flutningi tónlistar á Íslandi. Í einlægni vil ég deila þeirri persónulegu upplifun minni að svo sé ekki. Til að útskýra það skal einfalt dæmi tekið. Ef tónlistarhópur minn stendur fyrir viðburði og lætur vita af honum, til dæmis á Facebook, þá er borðleggjandi að starfsmenn STEF, svonefndir „skrásetjarar“ munu krefjast þess að tónlistarhópurinn skrifi skýrslu um viðburðinn og skrásetji þar hvaða tónlist var flutt. Engu skiptir hvort örfáar hræður mættu á viðburðinn, engu skiptir hvort frítt var inn, engu skiptir þó einvörðungu sé flutt tónlist sem flytjendur hafa sjálfir samið. Viðburðurinn er skráður og STEF sendir rukkun á tónlistarhópinn. Ef ekki er greitt á gjalddaga bíður STEF ekki boðanna heldur sendir ítrekun með auknum innheimtukostnaði og hótar lögsókn. Hér er ekki annað í stöðunni en að borga, enda þótt engin innkoma hafi verið af viðburðinum.

Á síðustu árum hef ég alloft upplifað það sem ég lýsi hér að ofan – að geta ekki flutt mína eigin tónlist á opinberum vettvangi án þess að eiga yfir höfði mér rannsóknir og eftirrekstur þessara samtaka. Vonbrigði mín og sárindi vegna þessa hef ég látið í ljós í bréfaskriftum til samtakanna. Ekki hafa samtökin séð ástæðu til að svara mér, en það ætti kannski að vera umhugsunarefni fyrir STEF að ég er varla einn í þessari stöðu. Ég sé STEF því miður sem hamlandi fyrir frjálsa sköpun og flutning minnar tónlistar, og þau ganga ekki minna erinda. Ég velti fyrir mér hverra erinda samtökin ganga og ég freistast til að skoða ársreikning þeirra. STEF er stórt apparat sem veltir milljarði króna, hefur 12 manns á launaskrá og rekstrarkostnaður losar 200 m.kr. – væntanlega að langstærstum hluta laun? Ég velti því fyrir mér hvort ekki sé feitari gelti að flá fyrir þennan öfluga hóp en þann auma alþýðubögusmið sem þetta ritar?