Í óvissunni felast tækifærin

Við lifum á viðsjárverðum tímum og margir upplifa óöryggi og ótta. Alþjóðakerfi sem virtust traust og fyrirsjáanleg fyrir fáeinum árum eru skyndilega brothættari en áður. Stríð geisa nærri okkur og traustir bandamenn okkar reynast allt í einu óútreiknanlegir. Við sem eldri erum endurlifum óöryggið frá tímum kalda stríðsins. Það er skiljanlegt að margir spyrji sig hvort framtíðin sé að verða dekkri.

En hefur heimurinn breyst svo mjög, ef við horfum á stóra samhengið? Kannski erum við einfaldlega enn og aftur minnt á að óvissa er ekki frávik frá eðlilegu ástandi – hún er hið eðlilega ástand. Sagan kennir okkur nefnilega að mannkynið hefur aldrei búið við fulla vissu. Hver kynslóð hefur staðið frammi fyrir sínum áskorunum, ógnunum og margvíslegri óvissu. Þrátt fyrir það hefur þróunin til lengri tíma verið í átt til meiri þekkingar, betri lífskjara og nýrra tækifæra. Heimurinn er svo sannarlega langt frá því að vera fullkominn, en á ýmsan hátt hefur hann líklega aldrei verið betri.

Óvissa er eitt af því sem við getum gengið að sem vísu. Ég held að þeir sem nái árangri séu þeir sem læra að lifa með óvissunni og nýta hana sér til framdráttar. Óvissa er nefnilega ekki bara ógn. Allar framfarir byggja á því að maður þori að stíga út fyrir þægindarammann og inn í hið óþekkta. Að maður þori að prófa nýjar leiðir, nýjar hugmyndir, nýtt samstarf, jafnvel nýja stefnu. Og að maður sé tilbúinn að prófa sig áfram þó maður hafi ekki allar tryggingar í hendi og sjái ekki endilega hver hin endanlega niðurstaða verður. 

Eitt það allra versta er að láta óttann stjórna sér. Þegar fólk eða samfélög verða hrædd þá dragast þau inn í skel. Þau verja núverandi ástand og þau forðast breytingar vegna þess að breytingar feli í sér óvissu. Útkoman getur orðið stöðnun og sannfæring mín er sú að stöðnun leiði til hnignunar. Það er hættulegt að telja sér trú um að maður þurfi ekki á neinum öðrum að halda – að samflot sé til óþurftar, því maður kunni allt og viti allt best sjálfur. Það er líka feigðarmerki að halda að maður hafi ekkert meira að læra, að maður þurfi ekki nýja þekkingu, og hafi enga þörf fyrir breiðari sjóndeildarhring eða nýtt samstarf. Sá sem lokar sig af mun sitja eftir á meðan aðrir þróast áfram. Þekking vex ekki í einangrun. Hún vex í samtali, í samstarfi og í sameiginlegri leit að betri lausnum. 

Við þurfum öll að hafa jákvætt viðhorf til framtíðarinnar. Þetta á við um einstaklinga, fyrirtæki, stofnanir, sveitarfélög og íslenska þjóð. Ég er ekki að tala um barnalega bjartsýni sem afneitar áhættu eða raunverulegum vandamálum, heldur yfirvegaða bjartsýni sem byggir á trú á getu okkar til að læra, aðlagast og vaxa með þeim áskorunum sem fram undan eru. 

Sem forsvarsmaður MPM námsins – meistaranáms í verkefnastjórnun við HR – sé ég þetta á hverjum degi. Verkefnastjórnun snýst ekki síst um að undirbúa, skipuleggja og leiða breytingar í óvissu umhverfi. Hún snýst um að hjálpa fólki og fyrirtækjum að takast á við síbreytilegt umhverfi af fagmennsku, yfirvegun og sjálfstrausti. Núna er einmitt rétti tíminn til að efla eigin þekkingu, hæfni og færni á þessu sviði og ég hlakka til að hefja samstarf með nýjum nemendahópi haustið 2026!

Framtíðin tilheyrir þeim sem þora að læra, aðlagast og stíga inn í hið óþekkta. Tækifærin felast í óvissunni.

Myndin er frá ChatGTP, en langt samtal átti sér stað við viðmótið í þróun hugmyndarinnar!